05.12.2023 - Safir Şehir Portalı & Firma Rehberi Teması
REKLAM ALANI

Boşanmış Bayanların Sorun Çözme Maharetleri ve Bağlanma Tarzları Bakımından İncelenmesi

Günümüzde gelişimsel yaklaşıma nazaran yapılan araştırmalara bakıldığında ebeveyn ve çocuk ortasındaki alakanın , çocuğun gelişimi açısından …

Boşanmış Bayanların Sorun Çözme Maharetleri ve Bağlanma Tarzları Bakımından İncelenmesi
REKLAM ALANI

at boyunca devam eden ve hayatımızı etkileyen bir bağ örüntüsüdür ve olması gereken bir durumdur. Bebeklikte bağlanma kavramı; bebeğin makul şahıslara olumlu reaksiyonlar vermesi, o şahıslarla daha fazla vakit geçirmek istemesi, korktuğu durumlarda o kişiyi araması ve onun varlığıyla rahatlama hissini yaşaması üzere his ve davranış örüntülerinin tümünü kapsamaktadır. (Erkuş 1994, Morgan 1991 akt. Soysal, Bodur, İşeri ve Şenol, 2005)

Bağlanma konusunda çalışan kuramcılara nazaran bağlanma inançlı ve inançsız olarak 2 ye ayrılmaktadır ve kurulan bağlanma tarzı ömür uzunluğu devam etmektedir. Bağlanma davranışı insanların yanı sıra hayvanlarda da araştırılmıştır. Bu araştırmalardan en tanınmışı Harlow’un maymunlarla yaptığı deneysel çalışmadır. Yavru maymunların doğumdan çabucak sonra annelerinden ayrılmış ve kendileri için hazırlanan kafeslerde büyütülmüşlerdir. Kafeslere monte edilen model annelerden biri tahta başlı ve silindirden , öteki anne ise tahta bloktan yapılmış olup yumuşak bir kumaşla kaplanmıştır. Her iki yapay annelerin artlarına ampul konularak sıcaklık verilmesi sağlanmıştır. Araştırma sonucunda maymunların süt vermese bile tüylü olan model maymunu seçtikleri bulunmuştur. Bu çalışmadan hareketle bağlanmanın oluşması için yalnızca fizyolojik gereksinimlerin karşılanmasının kâfi olmadığı sonucuna varılmıştır. Bunun yanı sıra maymunlarla yapılan çalışmalarda anne-baba alakasından mahrum kalan maymunların çiftleşmekte zorluk çektikleri ve kendi yavrularına daha ağır ceza uyguladıkları istikametindedir (Dodson 1995, Donley 1993,Hortaçsu 1991, Holmes 1993,Joseph 1992, Seifert ve Hoffnung 1987 akt. Soysal, Bodur, İşeri ve Şenol, 2005). Lorenzin kuşlarla yaptığı deneylerde de misal sonuçlar elde edilmiştir. Bulgular, bağlanma tecrübesinden mahrum olan kuşların sonrasındaki münasebetlerinin kalitesini etkilediği bulunmuştur. Bir öbür çalışmada ise kuzularla çalışan Maccoby, kuzuların tel örgü ardında gördükleri ve yalnızca sesini duydukları bir çöp kutusuna bile bağlanabildiklerini belirtmektedir. ( Hortaçsu, 1991 akt. Soysal, Bodur, İşeri ve Şenol, 2005). Araştırmalar sonucunda bağlanmanın oluşabilmesi için yavrunun karşıdan bir reaksiyon almasının kâfi olduğu bulunmuştur.

Canlılarda bağlanma ve annelik davranışı çeşitten çeşide değişmektedir (Panksepp 2005b Özbaran B., Bildik T., 2006). İnsanlardaki bağlanma davranışı öbür canlılara nazaran daha karmaşık süreçlerden oluşmaktadır. Hayvanlarda ise bağlanma bağı yavrunun büyümesi ile zayıflamaktadır.

Bağlanma ilgisinde anne değerli bir pozisyondadır. Doğumla birlikte kurulan bağlanma alakası, bebek ile anne ortasında kurulan irtibatın kalitesini belirlemektedir. Şayet anne kendi anne babasıyla sevgi dolu ve inançlı bir bağlılık münasebeti geliştirmişsebu durumun kendi evliliği ve çocuğu ile olan bağlantısını olumlu etkileyecektir (Biller 1993,Donley 1993, Habip 1996, Ruble ve ark. 1990, Soysal 1999, Zeanah ve ark 1993, Zeanah ve ark. 1997).

Bowlby’nin bağlanma kuramına nazaran yeni doğan bebekler, kendisine bakmaya istekli bir yetişkin ile varlığını sürdürebilirler (17,23,24 akt. Sabuncuoğlu O., Berkem M., 2006). Bebekler bakım veren kişi ile etkileşim sağlayacak davranışlar ile dünyaya gelirler. Bowlby’ nin fikirlerine ek olarak Erikson da bakım veren kişinin bebeğin muhtaçlıklarını ne kadar karşıladığı üzerinde durmaktadır. Burada yalnızca fizikî gereksinimler değil yakınlık ve sevgi muhtaçlığının da kıymetli olduğundan bahsetmektedir. Bebeğin muhtaçlıklarını manaya ve gereğince karşılamanın temel inanç hissinin sağlanmasında tesirli olacağını söz etmektedir. Bebek ile anne ortasındaki bağlanma,annenin bebeğin muhtaçlıkları istekleri doğrultusunda kabul edici davranışlar sergilemesi sonucunda bebek anneyi emniyetli bir insan olarak görmekte ve hayatının ileriki periyotlarını etkileyecek halde inançlı bağlanma usulü geliştirmektedir (Bylsma, Cozarelli ve Sumer, 1997; Finzi-Dottan ve Başkaları 2003). Anne- baba ya da bakıcının çocuğun gereksinimlerini ve isteklerini karşılamaya duyarsız kalması, toplumsal olarak çocuğa takviye olunmaması ve fiziksel- duygusal olarak temasta bulunulmaması çocuktan inançsız bağlanma biçiminin gelişmesine neden olabilmektedir (Peluso, White ve Kern, 2004). Bu çocuklar hayatın ileriki devirlerinde anne-babaya güvenmemekte ve tehdit algısı olarak görebilmektedir.Güvenli ve inançsız bağlanma aile içerisinde kurulan irtibat sonucunda oluşmakta ve bu noktada aile yaşantıları ve anne-babanın ilgileri değerli tesire sahip olmaktadır.

İnsanlarda bakım verme doğum sonrası annelik davranışına dönüşmektedir (Panksepp 2004b, Panksepp 2005b). Canlılarda bakım verme davranışını etkileyen vasotosin nörokimyasal unsuru bulunmaktadır ve etkileşimi farklılık göstermektedir. Örneğin kaplumbağalarda yumurtlayana kadar vasotonin seviyesi artarken yumurtladıktan sonra düşmektedir (Panksepp 2004b). Bakım verme davranışı üzerinde ki farklılıklarda biri ise cinsiyettir. Örneğin dişi farelerin hiç doğum yapmamış olmasına karşın, başka fare yavrularına karşı daha hassas oldukları görülmüştür. Bunun yanı sıra daha evvel doğum yapmış olan farelerinde anneliğe duyarlılaşması daha süratlidir ( Gaineve ve Wray 1994).Birincil bağlanma figürü anne olmasına karşın birtakım bebeklerde temel bağlanma babayla da yeterli olmaktadır. Baba ve bebeğin bağlanmasını etkileyen en değerli faktörler anne-babanın bağlantı biçimi, evliliklerinden aldıkları doyum ve ilgilerine ait algılarıdır. Şayet anne ve baba ortasında gerginlik yaşanıyorsa baba-bebek ilgisini de olumsuz olabilmektedir ( Donley 1993).

Bağlanma özelliklerinin yetişkinin hayatındaki davranış stilleriyle yakından alakalı olduğu düşünülmektedir ( Taycan S., ve Kuruoğlu A. 2014) Bartholomew ve Horowitz’in 1998 yılında yılında yaptıkları çalışmada yetişkin bağlanma tarzları konusunda Dörtlü Bağlanma Modeli (DBM) ismi verilen bir bağlanma modeli ileri sürmüşlerdir (13,14). Bu modele nazaran ;

İnançlı Bağlanma: Benlik imajının ve öbür insanların olumlu algılandığı, kendisini sevilmeye kıymet bulan, öteki beşerlerle yakın bağlar kurabilen , yalnız kalma korkusu bulunmayan bireyler olarak tanımlanmıştır.

Saplantılı Bağlanma: Benlik imajının ve öteki insanların olumsuz algılandığı, ağır olarak yalnız kalma tasası yaşayan ve kendilerini sevilmeye bedel bulmayan şahıslar olarak tanımlanmıştır.

Kayıtsız Bağlanma:Olumlu benlik imajına sahip olan lakin öteki insanların olumsuz algılandığı, kendini sevilmeye kıymet bulan ancak öbür şahısların olumsuz beklentileri olduğunu düşünerek yakın alaka kurmaktan kaçınan, hayal kırıklığı yaşamamak için kendilerini koruyan ve bağımsızlıklarını sürdürmek isteyen şahıslar olarak tanımlanmıştır.

Korkulan Bağlanma: Benlik imajının ve öbür insanların olumsuz algılandığı, kendilerini kıymetsiz gören, yalnız kalma tasası derdi yaşayan bu nedenle yakın bağlar kurmaktan kaçınan, ağır olarak incitilme, kaybetme ve reddedilme telaşı taşıyan bireyler olarak tanımlanmıştır.

Evlilik farklı özelliklere sahip iki insanın hayatlarını birlikte devam ettirmek istemeleri ile başlayan bir süreçtir. Eşler ebediyen birbirlerinin istedikleri formda davranamabilirler bu durum ise ortalarında çatışma yaşamalarına neden olabilir. Bu çatışmaların nedenleri ekonomik, kültürel, toplumsal ve eğitimsel olabilceği üzere eşlerin kişilik özellikleriylede ilgili olabilir. Psikiyatrik problemler ve evlilik ahengi ile ilgili yapılan araştırma sonuçları farklılık göstermektedir. Birtchnell ve Kennard’ın (1993) yaptıkları çalışmada psikiyatrik hastalığın varlığında evliliğin devam etmesinin zorlaşacağı belirtilmiştir. Bir öbür çalışmada ise evlilik ahengi ve depresyon ortasında negatif bir ilgi olduğu belirtilmektedir (Kim 2012). Evlilik problemleri yaşayan bayanların daha telaşlı ve kaçınan oldukları bulunmuştur (Taycan ve Kuruoğlu 2003). Akciğer kanser hastaları ve eşlerinin bağlanma tarzları ve eş ahenginin araştırıldığı bir çalışmada; kaçınan ve korkulu bağlanma tarzının depresyon ve evlilik kalitesinde bozulma ile bağlantılı olduğu bulunmuştur. Ayrıyeten kaçınan bağlanma tarzı olan hastaların eşlerinde daha yüksek seviyede öfke ve depresyon yaşadıkları bildirilmiştir (Porter ve ark. 2012). Buna emsal bir araştırmada ise bağlanma tarzının eş kaybından sonra yaşanan yas sürecinde tesirli olduğu vurgulanmıştır ( Mancini ve ark 2009). Bağlanma tarzı ve evlilik ahengi ortasındaki münasebetin araştırıldığı bir çalışmada , inançsız bağlanmanın evlilik alakasının bozuk olduğu durumlarda bireyleri depresyona daha yatkın hale getirdiği vurgulanmaktadır (Scott ve Cordona 2002). Bir öteki çalışmada ise inançlı bağlanma tarzına sahip olan bireylerin sorun çözme davranışlarının geliştiği, kaçınanların ise sorunları çözmek yerine kaçındıkları belirtilmiştir (Taycan ve Kuruoğlu 2003).

Günümüzde toplumsal yapının değişmesi, bayanın iş hayatında daha fazla yer alması, eğitimli bayanların artması ve geniş ailenin evlilikler üzerindeki tesirlerinin azalmasıyla birlikte bayanlar daha da özgürleşerek klâsik yapıdan esnek bir yapıya geçilmeye başlanmıştır. Toplumun bayan ve erkeğe yüklediği vazifelerinde değişmesiyle birlikte boşanma oranlarının arttığı gözlemlenmektedir. Günümüzde evlilik oranları düşerken boşanma oranları artmaktadır ( Landis, 1975, akt. Beştepe ve ark, 2010,s. 15). Evlilikte çiftler ruhsal,sosyal, bedensel ve fizikî sıkıntılar yaşayabilir. Kimi bireyler bu sıkıntılarla daha kolay başedebilirken kimi bireyler ise sağlıklı bağlantıdan mahrumsa evlilik çatışmaları yaşanabilmektedir ( Christensen& Shenk, 1990; akt. Karahan, 2007, s.846).

Yaşanılan çatışmaların çözülmesi kimi vakit boşanma ile sonuçlanmaktadır. Boşanmanın bir çok nedeni olmakla birlikte günümüzde çok sık karşılaşılan nedenler eşlerin birbirlerinin beklentileri karşılayamaması, irtibat meseleleri ve kültürel farklılıklar olarak karşımıza çıkmaktadır (Şendil ve Kızılbağ, 2005). Boşanma ve boşanma sonrasinda yaşanılan en büyük meselelerden birisi ise erkeğin ve bayanın hayatını tekrar düzenlemesi ve yaşanılan zorluklarla başetmeleridir. Bu sıkıntılarla başetmeleri için tesirli sorun çözme, tahlil yollarının belirlenmesi ve en uygun seçeneğin uygulanması ile mümkündür (Morgan 1999).

Boşanma sürecinde sorun çözme hünerlerinde cinsiyet farkı olduğu birçok araştırmacı tarafından ortaya konulmuştur. Bayanların boşanma sürecinde sorun çözme maharetlerinin erkeklere nazaran düşük olmasının toplumsal baskı, kültürel yapı, eğitim, geliri durumu ve toplumsal dayanak üzere bir çok nedeni olabilir (Schalk 2005). Bağlanma kuramına nazaran, bağlanma örüntüsü kriz durumlarında faal hale gelmektedir. Boşanma sonrasında bireyleri yaşadığı kriz durumunda bağlanma tarzlarının aktive olacağı düşünülmektedir. Literatüre bakıldığında bu mevzuda çalışan terapistler, kriz anında yaşanan bu örüntülerin düzelip düzelmeyeceği konusunda çalışmalar yapmaktadır. Bowlby’nin İnançlı Üs isimli kitabında ve Ainsworth (1989) ile Bretherton (1990) yazdığı yazılarında bağlanmanın örüntülerinin terapötik süreçte değişebileceğinden bahsetmişlerdir. Bu süreçte Bowlby’e nazaran bağlanma örüntüsünün değişmesi için 5 kademe vardır. Birincisi inançlı üs, bireyin kendisine acı veren yanlarını ve özelliklerini tanımasına imkan verecek inançlı bir ortam sağlamaktır. İkincisi bireyin başka beşerlerle yaşadığı bağ örüntülerini keşfetmesini sağlamak, üçüncüsü bireyin bağlanma figürleri üzerinde durmak. Dördüncüsü yaşadığı his, beklenti ve algılarının, çocukluk ve ergenlik periyodunda ebeveyniyle olan ilgisinden ne kadar etkilendiğini fark ettirmektir. Beşincisi ise bireyin geçmişte yaşadığı acı verici olayları ve ebeveyni ile yaşadığı yanlış yönlendirme sonucunda benlik algısı ve öteki beşerlerle yaşadığı alaka örüntülerinin değişebileceğini farkına varmasını sağlamaktır.

Kaynak Site İsmi
Tabip Takvimi
https://www.doktortakvimi.com/blog/bosanmis-kadinlarin-problem-cozme-becerileri-ve-baglanma-stilleri-bakimindan-incelenmesi

REKLAM ALANI
BU KONUYU SOSYAL MEDYA HESAPLARINDA PAYLAŞ
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ